Slenteraar

Mensen die mij goed kennen weten dat ik schrijven helemaal niet zo leuk vind. Helaas heb ik deze zomer drie maanden vrij genomen om aan een roman te werken. Het spreekt voor zich dat ik in die tijd zo min mogelijk daadwerkelijk schrijf.

Dat heeft een paar redenen:

– Luiheid & Angst (een pastiche van Dostojevski’s Misdaad en Straf door ondergetekende – verschijningsdatum: najaar 2056, maar pin me er niet op vast)
– De lol is juist om in zo min mogelijk woorden een hele wereld te scheppen. De ellende is dat het lang duurt voordat je zo min mogelijk woorden hebt.
– Mijn kop moet op een bepaalde manier op mijn romp staan om creatieve verbanden te zien. Om in die staat te komen moet ik ‘schrijveren’.

Anders dan schrijven, vind ik schrijveren wel heel leuk.

Mijn brein is een soort PlayDoh-fabriek. Er gaan ruwe klonten klei in – ongefilterde ervaringen en observaties – en die komen er dan na een onnavolgbaar proces weer uit als keurige spaghettislierten met enige samenhang. Het lastige is dat de machineoperator van mijn fabriek nogal een onbetrouwbare lul is. Hij komt op compleet andere tijden dan afgesproken. Soms komt hij lange tijd helemaal niet opdagen. Ik zou hem dolgraag willen ontslaan, ware het niet dat áls hij werkt, hij hard en snel werkt en er potverdorie nog plezier in heeft ook.

Daarom is het doel deze zomer niet per se ‘zoveel mogelijk schrijven’. Het doel is eerder: zo vaak mogelijk de omstandigheden creëren waarin die vervelende operator kan functioneren.

Dat noem ik dus schrijveren.

Voor schrijveren is veel tijd en leegte nodig. Je moet rondhangen, kijken, af en toe iets nieuws meemaken, met mensen praten, herinneringen ophalen, weinig slapen, heel veel slapen, gemiddeld slapen, boeken van anderen lezen en doelloos wandelen. Eigenlijk is het vooral niks doen. Een koning van het Nederlandse korte verhaal beschreef het liefkozend als: “Schrijven is een belachelijke bezigheid, pas als je je volkomen verveelt, als je walgt, als je denkt: ‘Ik heb in weken niet iets behoorlijks gedaan’, begin je eraan.”

Anders dan schrijven, houd ik enorm van schrijveren.

Schrijveren bracht me deze zomer op veel mooie plekken. Polen, bijvoorbeeld. Ik zou van alles kunnen vertellen over de gebouwen, het landschap en de geschiedenis daar. Maar het mooiste wat ik zag was toch echt een Poolse elektricien die op bezoek kwam in mijn vakantiehuis.

Met een koffertje vol gereedschap was de beste man door het bos geploeterd en toen ook nog de heuvel op. Te voet, op een van de heetste dagen van het jaar. De eigenaresse van het huisje beweerde dat er een gevaarlijk probleem was met een stopcontact achter het bankstel.

De elektricien kwam puffend en zwetend het huis binnen, sleurde het bankstel opzij en volgde toen het snoer van een schemerlampje dat – daar ergens achter de bank – in het stopcontact was gestoken. Al gauw bleek niet de contactdoos kapot, maar enkel de stekker van de lamp.

De elektricien hield de schemerlamp in de lucht als geschoten wild.

Hij vroeg: ‘YOU NEED THIS LAMP?!’

Ik zei: ‘No.’

Daarop pakte hij zijn koffertje en vertrok zo kordaat als hij binnenkwam.

Het was prachtig om die elektricien te zien elektricienen. Zeker omdat ik als schrijver ook alweer een tijdje aan het schrijveren was. In de buurt van het werk rondzweven, het gereedschap uitgestald, wat rondkijken – en dan kundig en/of lui genoeg zijn om alleen het hoogst noodzakelijke te doen. Niks, in dit geval.

Het paaien van de machineoperator legt me tot zover geen windeieren. Mijn fabriek is deze zomer vaker dan ooit in bedrijf en spuugt regelmatig bruikbare slierten uit. Het residu telt op dit moment zo’n 10.000 woorden. Daarvan denk ik dat er om en nabij de 10.000 woorden zullen blijven staan. Ik heb immers al zo min mogelijk opgeschreven.

Beeld: een duif is aan het duiven in een verlaten gebouw in Żary, Polen